| |
Erken Tunç Çağı Ölü Gömme Geleneği
Küp mezarlar : Mezar tiplarinde ise Anadolu'da Erken Tunç Çağı halkının
çoğunlukla küpleri tercih ettiğini anlamaktayız. Cesetler bu dönemde pithoslara
gömülmüştür , bu da daha kalıcı ve orda yaşayan halkın barınma özelliklerine
bağlı , nitelikli olarak pithoslara gömüldüğü düşünülmektedir. Ölü hediyeleri
arasında günlük kapların yanı sıra ,özel törenler için kaplarda konulmuş.
Cesetler küp içine hoker tarzda yerleştirilmiş ve ölü hediyesi bırakılmış.
Küplerin genelde ağız'ı doğuya gelecek şekilde dipleri ise batıta bakar şekilde
toprak içerisine hafif yatık biçimde gömülmüşlerdir. Küplerin ağzı plaka veya
daha küçük taşlar ile kapatılmıştır. Bunun amacı mezar soygunlarını önlemek ve
ölülerin içeriden çıkıp dünyaya dönmesini engellemek düşüncesi ile konulmuş
olabilir. Küpler içinde özellikle bir kısmında ,birden fazla ölü gömülmesi,
küplerin yerinin önüne konulan ve yüzeyden görülebilecek taş veya bir toprak
yığını ile yerinin belirlendiği düşünülmektedir. Bazen bir pithos'da 6 adet
iskelete bile rastlanılmıştır.
Oda mezarlar : Küp mezarlar yanında sandık mezarlarda kullanılmıştır. 30
ayrı merkezde sandık mezar geleneğine rastlanılmıştır. genel olarak Taş sandık
mezarlar plaka taşlardan yapılmış ve üzeri düz sal taşları ile kapatılmıştır.
Taş sandık mezarların benzerlerine bazen kerpiçten yapılmış şekliyle
rastlanılmıştır. Taş sandık mezarlara genelde tek gömü yapılmıştır ancak ikili
veya üçlü gömülerede rastlanılmaktadır.
Oda mezarlar genelde yaygın olmasada 9 ayrı merkezde tespit edilmiştir. Taştan
örülen duvarların üstü ahşap ile örtülmüştür. En önemli olanı Alacahöyük'tür.
Ölü gömme törenleri ile ilişkili olarak Alacahöyük Oda mezarları bize çok iyi
bilgi vermektedir. Alacahöyük'te ölü gömme geleneği il ilgili bir tören
düzenlendiği ve bıurada bir kurban törenin yapıldığı anlaşılmaktadır. Kurban
edilen hayvanın eti dışarıda yenilmiş ve kalan kafatasları ve sırt kemikleri
belli bir düzende mezara yerleştirilmiştir.
Ölü gömme geleneğinde , yemek ile ilgili Girnevaz'da da ele geçen kapların
içindeki yemek atıklarından yola çıkılarak burada da bir ölü yemeğinden söz
edilmektedir. Burada da kurban töreninden sonra bir takım yiyeceklerin mezara
bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Erken Tunç Çağı ölü gömme törenleri hakkında daha sonraki dönemlere ait olan
Hitit metinlerinden daha detaylı olarak ip uçları vermektedir. Hitit dönemindeki
bazı textlerde , ölü için yapılan bir takım kurban törenlerinden
bahsedilmektedir. Bir metinde ekmeklerin bir altar üzerinde pişirildiği ve koyun
kurban edildiği anlatılmaktadır. Birbaşka metinde fırında kurban edilip
pişirilen kurbandan bahsedilmektedir. Boğazköy'den çıkartılan bir Hurrice
metinde Salaşu ritüelinde bir kurban çukuruna bağlı bir dinsel anlatım söz
konusudur. Ayrıca tanrı Nerik'i sakinleştirmek için kurban törenlerine ait
kurban çukurlarından bahsedilmektedir. Hattuşa'daki bir ritüel tasvirinde 9 adet
kurban çukurundan bahsedilmektedir. Kuş , Koyun , ekmek , küçük heykelcikler
bırakıldığı anlatılmıştır. Bir başka metinde Katapa şeklinde söylenen bir kült
yerinde kral ve kraliçenin yaşamını sürdürmesi için bir çukur açıldığı
anlatılmış. |
|