Halk Bilimi

Toplumumuzda birçok efsaneler anlatılır. Bu efsaneler içinde define, gömü gibi unsurlar konular

 işlenir. Eşkıyalar ve Ermeni göçünde Ermenilerin sakladıkları paralar

 hakkında uzun uzadıya konular anlatılan hikâyeler duyarız dinleriz. Öncelikle bu tür anlatımların abartmalı olduğunu vurgulayalım. Ancak bu abartılar içinde gerçekleri de gözde kaçırmamak gerekir” ateş olmayan yerde duman olmaz” mantığını göz ardı etmemek gerekir. Burada yanlış olan şey abartmalardır.

Öncelikle yapılması gereken şey hikayeyi sonuna kadar dinlemek, hikayeye konu olan bölgeyi gömü hakkındaki anlatılan detayları not etmek, daha sonra köz konusu bölgeyi tespit etmek notumuza düştüğümüz unsurları bulmak olacaktır. Bulacağımız herhangi bir iz konunun doğru olduğuna dair gösterge olacaktır.

Ayrıca bir bölge veya alan hakkında yapılan anlatımlar Örneğin; falan yerde bir zengin yaşamış, bir tek kızı varmış, kızı genç yaşta ölmüş, falan yerde geçen yolun kenarına mezarını yapmışlardır… Falan yerde bir evliya yaşarmış, giderken falan yerdeki kayaya oturmuş… Falan yerde günlerce savaş olmuş şehitleri şurasında yatar. … Falan yerde kızlar oyun oynarmış … Şeklinde bir çok hikayeler anlatılır. Bu anlatımların kaynağı halktır. O yörede kuşaktan kuşa aktarılan yazılı olmayan kaynak teşkil ettiğini unutmamamız gerekir. Definecinin yapması gereken şey anlatılan bölgeyi bulmak bu bölge üzerinde bulacağı tüm unsur üzerinde detaylı olarak çalışmaktır.

Şunu da unutmamak gerekir. Tarihine uymayan ve günümüzde türbe diye bilinen yerlerin çevresi araştırmaya konu olacak yerlerdendir. Örneğin X isminde bir şahıs da bahsedilir, o şahsın Anadolu’da yaşadığına dair hiçbir iz yok tarihi kaynak yoka o şahsın asıl türbesi Bağdat Şam gibi şehirlerde olduğunu tarihi kaynaklar anlatır. Anadolu’da bu tür yerler oldukça çoktur. Öncelikle bu tür yerlerin ne olduğunu hakkında bilgi toplamak için önce o mekanın görmek bu yapıtın taş işçiliğini, yapım tekniğini, varsa kitabesindeki yazıyı, dikkatlice incelemelidir. Bu tür hikayeler Yunan-Roma ve Ermeni yapıtları olduğu bir çoğunda ermeni gömüleri olduğu bir çok çalışma ile tecrübe edilmiştir.

Defineciler hayal-kurgu çalışma ile bu tür yerlerdeki definelere ulaşması mümkün görülmemektedir.

Abdullah Vecdi ÇOBAN

Modern ve  Profesyonel Definecilik

 ---Kaynak  gösterilmeden  kopya ve  alıntı yapılamaz.-----